Dr hab. Teresa Astramowicz-Leyk, prof. UWM
Doświadczenie zawodowe:
1. od 1.10.1991 r. do 30.09.2000 r. – asystent w Instytucie Nauk Filozoficzno-Społecznych Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie (WSP);
2. od 1.10.2000 r. do 1.07.2018 r. – adiunkt w Instytucie Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (UWM);
3. w latach 2001–2008 i 2014–2019 – członkini Rady Wydziału Nauk Społecznych (UWM);
4. od kwietnia 2003 r. do chwili obecnej – kierownik Zakładu, późnej Pracowni Systemów i Doktryn Politycznych (UWM);
5. od 1.10.2005 r. do 30.09.2008 r. – adiunkt na Wydziale Nauk Humanistyczno-Społecznych w Olsztynie WSP TWP w Warszawie. Dodatkowe miejsce pracy.
6. od 1.10.2008 r. do 30.09.2010 r. – adiunkt w Olsztyńskiej Szkole Wyższej (dodatkowe miejsce pracy);
7. od 1.10.2015 r. do chwili obecnej – kierownik Studiów Doktoranckich z Nauk o Polityce i Administracji UWM;
8. od 2.07.2018 r. do chwili obecnej – profesor UWM (profesor uczelni na stanowisku badawczo-dydaktycznym);
9. od 23.10.2019 r. do 31.10.2020 r. – członkini Zespołu ds. Dyscypliny Nauki o Polityce i Administracji (UWM);
10. od 1.12.2020 r. do chwili obecnej – członkini Rady Naukowej Dyscypliny z Nauk o Polityce i Administracji;
11. dnia 11.12.2020 r. powołana w skład Zespołu ds. przygotowania opisów wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki (Kryterium III w ewaluacji);
12. od 1.10.2023 r. do 30.09.2024 r. – przedstawicielka Rady Dyscypliny Nauk o Polityce i Administracji w Szkole Doktorskiej UWM;
13. od 1.10.2023 r. do 30.09.2024 r. – przewodnicząca Zespołu ds. 8 Ramy Kwalifikacyjnej z Nauk o Polityce i Administracji (UWM);
14. od 21.10.2019 r. do 30.11.2019 r. – visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 3 prac magisterskich);
15. od 1.09.2020 r. do 31.12.2020 r. – visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 3 prac magisterskich);
16. od 1.10.2021 r. do 30.12.2021 r. – visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 3 prac magisterskich);
17. w roku akademickim 2022/2023 – visiting professor w Naukowo-Dydaktycznym Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska (prowadzenie zajęć z przedmiotu: międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka);
18. od 15.05 do 19.06.2023 r. – visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 6 prac licencjackich);
19. dnia 27.06.2023 powołana w skład Zespołu ds. przygotowania opisów wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki (Kryterium III w ewaluacji);
20. w roku akademickim 2023/2024 – visiting professor w Naukowo-Dydaktycznym Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska (przeprowadzenie zajęć z przedmiotu: międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka);
21. od 23.10 do 19.12.2023 r. – visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 3 prac magisterskich).
22. w roku akademickim 2024/2025 – visiting professor w Naukowo-Dydaktycznym Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska (prowadzenie zajęć z przedmiotu: międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka);
23. od 21.10. do 29.11.2024 r. visiting professor w Katedrze Politologii i Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (wypromowanie 3 prac magisterskich);
24. od 23.10.2024 r. (do chwili obecnej) członkini Zespołu ds. 8 Ramy Kwalifikacyjnej z Nauk o Polityce i Administracji (UWM).
W latach 1986–1991 odbyła studia magisterskie na kierunku Nauki Społeczne (specjalność: historia) na Wydziale Humanistycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie. Tytuł zawodowy magistra otrzymała na podstawie pracy magisterskiej pt. Działania zbrojne w Prusach Wschodnich w czasie I wojny światowej na łamach „Gazety Grudziądzkiej”, napisanej pod kierunkiem prof. dr. hab. Stanisława Szostakowskiego.
W 1991 r. po wygranym konkursie na stanowisko asystenta w Instytucie Nauk Filozoficzno-Społecznych (Wydział Humanistyczny) Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie podjęła tam pracę.
W dniu 20.09.2000 r. decyzją Rady Naukowej Instytutu Zachodniego im. Z. Wojciechowskiego w Poznaniu uzyskała stopień doktora z nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce na podstawie rozprawy doktorskiej pt. Kształtowanie się myśli politycznej Wiktora Kulerskiego (1865–1935). Promotorem pracy był prof. dr hab. Andrzej Sakson. Recenzentami w przewodzie doktorskim byli: prof. dr hab. Roman Wapiński i prof. dr hab. Tadeusz Kotłowski. Praca poświęcona myśli politycznej Wiktora Kulerskiego (seniora) była pierwszym opracowaniem biografii tego polityka.
Jako pracownik naukowo-dydaktyczny WSP w Olsztynie badawczo i dydaktycznie już na początku pracy zainteresowała się prawami człowieka.
Pierwsza połowa lat 90. XX w. to okres nie tylko zmiany ustroju politycznego w Polsce, lecz także czas burzliwych przemian społecznych. W 1992 r. przeprowadzono badania naukowe wśród olsztyńskich licealistów, chcąc poznać ich orientacje i preferencje życiowe. Efektem badań był udział w konferencji Nauki Społeczne wobec problemów młodzieży, Mądralin (27–28.11.1992), podczas której wygłoszono referat nt. Orientacje życiowe licealistów olsztyńskich. (Komunikat z badań). Wnioski z badań opublikowano także w miesięczniku Ministerstwa Edukacji Narodowej. Badania te miały charakter aplikacyjny. W efekcie zainteresowań problematyką badań nad młodzieżą powstał autorski projekt „Otwarta Szkoła” – program edukacyjny adresowany do młodzieży bezrobotnej, dotkniętej problemem bezdomności, na co uzyskano środki finansowe z programu PHARE – Dialog Społeczny[1].
Zainteresowania badawcze prawami człowieka sprawiły, że w latach 1994–1995 podjęła naukę w Szkole Praw Człowieka, prowadzonej przez Helsińską Fundację Praw Człowieka w Warszawie (HFPCz). Po zdaniu egzaminu uzyskano rekomendację HFPCz „do popularyzowania wiedzy o prawach i wolnościach człowieka”[2].
Od ukończenia Szkoły Praw Człowieka w 1995 r. prowadziła i prowadzi w WSP w Olsztynie, UWM oraz w olsztyńskich uczelniach niepublicznych zajęcia dydaktyczne z przedmiotów, tj. prawa człowieka, międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka (ten przedmiot od 2022 r. wykłada także w ramach visting professor na Uniwersytecie Narodowym Akademia Ostrogska), europejski system ochrony praw człowieka, prawa człowieka a administracja, prawa człowieka w polityce międzynarodowej, prawa człowieka a zarządzanie publiczne. Inne realizowane zajęcia: współczesne systemy polityczne, systemy wyborcze, wstęp do nauki o polityce, polityczne dylematy najnowszych dziejów Polski, współczesne społeczeństwo polskie, samorząd terytorialny i wspólnoty lokalne, stosunki międzynarodowe w polskich koncepcjach ideowych.
Na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedstawionej rozprawy habilitacyjnej Od idei pracy organicznej do społeczeństwa obywatelskiego. Przekaz międzypokoleniowy na przykładzie rodu Kulerskich 14.10.2014 r. uzyskano stopień doktora habilitowanego z nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, nadany uchwałą Rady Wydziału Politologii i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Recenzentami wydawniczymi rozprawy byli: prof. Andrzej Friszke i prof. Michał Strzelecki. Recenzentami w przewodzie habilitacyjnym byli profesorowie: Henryk Olszewski, Andrzej Sakson, Henryk Samsonowicz i Witold Wojdyło. Monografia ta spotkała się z szerokim rezonansem społecznym. Jej fragmenty opublikowano w ogólnopolskim tygodniku „Przegląd”[3].
Po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego kontynuowano badania związane m.in. z rodem Kulerskich, rozszerzając je o nowe treści, które można było ustalić i zweryfikować na podstawie dokumentów z archiwum prywatnego Witolda Kulerskiego, do którego wcześniej nie było dostępu. W 2024 r. T. Astramowicz-Leyk opublikowała kolejną monografię dotyczącą rodu Kulerskich Rozmowy z ojcem. Z biografii politycznej rodu Kulerskich, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa 2024. Opracowała rozmowy Witolda z synem Wiktorem (juniorem), które Wiktor nagrał po tym, jak wyszedł w podziemia (lata 1987–1988). Do zapisu rozmów z Witoldem Wiktora namawiał wielokrotnie Adam Michnik. Rozmowy nie zostały zakończone, gdyż w 1989 r. w wyborach czerwcowych Wiktor (junior) został wybrany na posła i został wiceministrem. Potem ich kontynuacja nie była możliwa z powodu stanu zdrowia Witolda. Zostały spisane na maszynie, na kartkach przebitkowych. Liczyły ponad 600 stron. Rozmowom trzeba było nadać wersję elektroniczną i skrócić je bez szkody dla tekstu. Książka opatrzona jest w fotografie, a także aneks – tekst znaleziony w archiwum Witolda. Autorka dotarła też do dokumentów, które wcześniej nie były dostępne dla badaczy, więc w kolejnej książce w dużej mierze koncentrowała się na nowych ustaleniach i faktach. W efekcie powstała trzecia monografia poświęcona temu zasłużonemu dla polskiej niepodległości, demokracji i praw człowieka rodowi. Książka składa się z dwóch części, aneksu, fotografii, bibliografii i indeksu nazwisk. Ponieważ mimo upływu czasu od ukazania się monografii poświęconych Kulerskim postaci te nie są znane, w pierwszej części autorka, by ułatwić czytelnikom zrozumienie Rozmów z ojcem, tekst główny poprzedziła najważniejszymi danymi biograficznymi i przedstawiła krótką analizę ich działalności społeczno-politycznej. Dossier rodu zawiera niezbędne uzupełnienia. Uaktualniono więc stan badań nad ich biogramami. Część druga książki to zaopatrzony w aparat naukowy tekst źródłowy rozmów Witolda i Wiktora (juniora). Posłowie do Rozmów z ojcem napisał prof. Andrzej Paczkowski, a recenzentem całości był prof. Andrzej Friszke.
W 2016 r. prof. T. Astramowicz-Leyk podjęła badania nad nowym obszarem badawczym, którym nie zajmowali się inni badacze (oprócz artykułu Grzegorza Grzelaka z 2016 r.), a którym była międzynarodowa, niezwykle interesująca inicjatywa regionów Niemiec, Polski, Federacji Rosyjskiej i Szwecji pod nazwą Forum Parlamentów Regionów Południowego Bałtyku (inna nazwa tej inicjatywy: Forum Parlamentów Regionalnych Południowego Bałtyku). Jest to niemal całkowicie niedostrzegana przestrzeń współpracy samorządów tych państw. W efekcie badań przygotowano monografię Forum Parlamentów Południowego Bałtyku. XV lat współpracy międzyregionalnej, Pracownia Wydawnicza ElSet, Olsztyn 2018.
Autorka omawianego opracowania w swojej działalności badawczej od wielu lat ukazuje dynamikę procesów rozwojowych badanego regionu, w tym rolę organów i instytucji samorządu terytorialnego w podnoszeniu jego poziomu cywilizacyjno-kulturowego oraz w poprawie warunków życia i pracy mieszkańców. Wyniki tych prac dają możliwość czytelnikom z innych regionów lepiej poznać specyfikę tego województwa, uwarunkowaną nie tylko historią, lecz także bogactwami przyrodniczymi oraz kapitałem społecznym.
Omawiana praca składa się z dwóch części. W pierwszej opisano genezę, cele i zakres prac merytorycznych transgranicznej formuły współpracy w ramach parlamentów regionalnych regionu południowego Bałtyku. Zaprezentowano też badania dotyczące specyfiki prac w ramach Forum oraz omówiono i zinterpretowano najważniejsze kwestie merytoryczne podnoszone przez partnerów w przyjmowanych przez aklamację rezolucjach oraz przedstawiono wyniki badań własnych.
Analizowana w monografii współpraca organów przedstawicielskich samorządów regionalnych/parlamentów subfederalnych (Niemcy) jest przykładem skutecznego pozyskiwania partnerów zagranicznych i włączania ich do międzynarodowej współpracy podmiotów społeczno-publicznych – paradyplomacji, w tym Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego jako członka Forum Parlamentów Regionalnych Południowego Bałtyku.
Autorka przeanalizowała problematykę pierwszych piętnastu Forów, przybliżając informacje o problemach podejmowanych przez samorządowców z tej części Europy. Autorka badań dowiodła, że wiodącymi tematami poruszanymi podczas współpracy były: funkcjonowanie i rozwój infrastruktury i transportu, planowanie przestrzenne na morzu, zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną, ochrona środowiska naturalnego, polityka morska, transport morski i lądowy, polityka i infrastruktura turystyczna, bezpieczeństwo, akwakultura, rybołówstwo. Przygotowując monografię, przeprowadzono także badania ankietowe, w wyniku czego uzyskano wiele źródłowych informacji dotyczących tej formy współpracy samorządów obszaru południowego Bałtyku.
Autorka w omawianej monografii zawarła także wypracowane w ramach Forum rezolucje, które były adresowane nie tylko do władz regionalnych, krajowych i organizacji zajmujących się współpracą państw basenu Morza Bałtyckiego, lecz także instytucji Unii Europejskiej. Jest to jedyna publikacja zawierająca dokumenty źródłowe, będące efektem pracy polityków regionalnych obszaru południowego Bałtyku.
Wyniki badań autorki wnoszą nowe ustalenia dotyczące prowadzenia paradyplomacji w praktyce. Monografia jest jedynym szerszym opracowaniem tej ważnej inicjatywy międzynarodowej na poziomie parlamentów regionalnych obszaru Morza Bałtyckiego. Dzięki temu opracowaniu utrwala się w przestrzeni publicznej rzadko podkreślany fakt, że region Warmii, Mazur i Powiśla ma dostęp do Morza Bałtyckiego.
Efektem zainteresowań prawami i wolnościami człowieka jest monografia Międzynarodowe systemy ochrony praw i wolności człowieka, składająca się z dwóch części: część I zawiera analizę podstawowych dokumentów międzynarodowych praw człowieka wraz z uwzględnieniem systemu ONZ, RE, KBWE/OBWE i UE; część II zawiera zbiór najważniejszych dokumentów międzynarodowych wymienionych systemów. W pracy zaprezentowano „starannie dobrany zbiór najważniejszych międzynarodowych dokumentów prawnych dotyczących ochrony praw człowieka poprzedzony kompetentnym i bardzo obszernym […] odautorskim wstępem. […] Publikacja ta w pełni nadaje się jako podręcznik i zarazem zbiór materiałów źródłowych dla studentów politologii, stosunków międzynarodowych oraz prawa w ramach wszystkich przedmiotów związanych z ochroną prawną praw człowieka i obywatela”[4]. W monografii odwołano się do regulacji prawnych o znaczeniu globalnym i uniwersalnym, czyli ONZ, ale także do europejskich systemów ochrony praw człowieka, tj. RE, OBWE i UE. Są to zarazem systemy bliskie kulturowo i cywilizacyjnie wszystkim ludziom, którzy podlegają jurysdykcji państw stron przyjętych w ramach systemów traktatów międzynarodowych. Zbiór tych podstawowych regulacji prawnych w jednej monografii ułatwia poszukiwania odpowiedzi na pytania o status ochrony prawnej jednostki w Europie i na świecie, ukazując tym samym mechanizmy postępowania w sytuacji łamania tych praw przez władze państw sygnatariuszy opisanych dokumentów. Ich znajomość przez jednostki wymusza na państwach stronach obowiązek przestrzegania międzynarodowego prawa w zakresie praw człowieka.
Zainteresowania badawcze w zakresie praw człowieka są łączone z praktyczną działalnością na rzecz ochrony praw człowieka. Prof. T. Astramowicz-Leyk współpracuje z Helsińską Fundacją Praw Człowieka i Rzecznikiem Praw Dziecka RP. Uczestniczy w monitoringach organizowanych przez HFPCz (sądów, policji, wolności zgromadzeń), a w latach 2008–2011 była korespondentką lokalną w międzynarodowym projekcie prowadzonym przez tę Fundację: „Obserwatorium wolności mediów w Polsce”. Współorganizowała konferencje z Rzecznikiem Praw Dziecka RP i HFPCz; współorganizowała z Rzecznikiem Praw Dziecka RP konferencję Prawo dziecka do ochrony zdrowia (Olsztyn, 20.12.2010), w tym organizowała wykład Rzecznika Praw Dziecka RP w Szkole Podstawowej nr 7 w Olsztynie; współorganizowała z Rzecznikiem Praw Dziecka RP oraz prowadziła konferencję Prawo dziecka do szacunku (Olsztyn, 5.06.2012); współorganizowała konferencję naukową zorganizowaną przez Sejmową Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Rzecznika Praw Dziecka pod honorowym patronatem Marszałek Sejmu RP (27.11.2013).
Współpraca naukowa, dydaktyczna i organizacyjna z uczelniami i instytucjami w Ukrainie
Po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego (od 2015 r.) prof. T. Astramowicz-Leyk rozpoczęła aktywną współpracę naukową z uczelniami i instytucjami w Ukrainie. Od 2015 r. z inicjatywy dyrektora INP UWM prof. Arkadiusza Żukowskiego koordynuje współpracę naukową z Uniwersytetem Narodowym Politechnika Lwowska. W tej ukraińskiej uczelni partnerką współpracy została ówczesna dyrektorka Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych UNLP prof. Yaryna Turchyn. W latach 2015–2020 nawiązała również kontakt i była koordynatorką umowy o współpracy WNS UWM z Katedrą Politologii Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Ivana Franki we Lwowie. Koordynatorem ze strony tego ukraińskiego uniwersytetu był znany i ceniony nie tylko w Ukrainie prof. Anatolij Romaniuk. W 2019 r. zainicjowała współpracę z Instytutem Stosunków Międzynarodowych i Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Narodowego Akademia Ostrogska w Ostrogu, obwód rówieński – Ukraina, który jest regionem partnerskim województwa warmińsko-mazurskiego. Koordynatorką współpracy jest prof. Alla Atamanenko. Wszystkie te umowy obfitowały w praktyczne inicjatywy naukowe.
Staże naukowe pod opieką T. Astramowicz-Leyk
Efektem współpracy z UNPL, Uniwersytetem Narodowym im. I. Franki we Lwowie oraz z Akademią Ostrogską są liczne staże naukowe w Olsztynie i we Lwowie, które organizuje, w tym poszukuje środków i opiekuje się stażystami. Dotychczas zorganizowała 38 staży, w tym wnioskowała o staże dla 6 wykładowców z Politechniki Lwowskiej i 2 z Akademii Ostrogskiej do nagrody im. Ivana Wyhowskiego i wszystkie te kandydatury otrzymały tę nagrodę; 5 staży NAWA PROM. Staże to odrębne wydarzenia naukowe. Podczas staży uczestników zapoznawano z założeniami polskiej reformy samorządowej (Ukraina była w trakcie reform, które nie zostały ukończone z powodu pełnoskalowej wojny), funkcjonowaniem wszystkich szczebli samorządów (w tym stażyści uczestniczyli w posiedzeniach komisji Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz w sesjach Sejmiku, a także Rady Powiatu Olsztyńskiego, Rady Miasta Olsztyna i gminy Świątki), mniejszości ukraińskiej (i to zarówno trzech oddziałów Związku Ukraińców w Polsce, jak i Zespołu Szkół z Ukraińskim Językiem Nauczania w Górowie Iławeckim), instytucji kultury; organizowane były badania nad migracją z Ukrainy (do 2022 r.), a potem (po 24.02.2022 r.) nad uchodźcami z Ukrainy, a także nad bezpieczeństwem regionu Warmii i Mazur w kontekście sąsiedztwa z obwodem królewieckim; organizowano wywiady z pełnomocnikiem marszałka województwa ds. mniejszości narodowych i etnicznych, wywiady do audycji ukraińskich w TVP3 Olsztyn i Radio Olsztyn oraz gazety „Nasze Słowo”, a także do mediów UWM. Dla przykładu w 2021 r. stażysta z Akademii Ostrogskiej Oleksandr Kaszyński przysłuchiwał się debacie z udziałem opiekunki stażu podczas Festiwalu Filmowego WAMA pt. „Zielony ład czy zniszczona ziemia? Czy ambitna strategia Komisji Europejskiej zmieni gospodarkę starego kontynentu?”. Prowadził kwerendy na temat kierunków działań liberalnych ruchów i polityki ekologicznej w Polsce, a także polityki narodowościowej i etnicznej samorządu województwa warmińsko-mazurskiego. Uczestniczył w Dniu Mazurskim oraz w debacie wraz z promocją książki pt. Zanik ludu Mazurskiego wybitnego znawcy problematyki mazurskiej prof. Janusza Małłka. Wysłuchał też referatu innego wybitnego znawcy problematyki mazurskiej, prof. Andrzeja Saksona z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, na temat ludności mazurskiej po II wojnie światowej. Stażyści prowadzili wykłady dla studentów oraz uczestniczyli w wyjazdach studyjnych, najczęściej była to trasa: Frombork (gdzie w katedrze spoczywają prochy Mikołaja Kopernika – największego uczonego związanego z Warmią), Morąg (Muzeum im. J.G. Herdera – Oddział Muzeum Warmii i Mazur), Lidzbark Warmiński (muzeum – instytucja kultury samorządu województwa), Mikołajki (Muzeum Reformacji Polskiej ), Muzeum Bitwy pod Grunwaldem (ważny fakt historyczny z regionu, który przyczynił się do powstania teorii wojen sprawiedliwych Pawła Włodkowica), Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie i Dom „Gazety Olsztyńskiej”. Organizowano wyjazdy studyjne do Europejskiego Centrum Solidarności, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Westerplatte. Stażyści uczestniczyli także kilkakrotnie w przekazaniu książek ukraińskich (z Politechniki Lwowskiej i Akademii Ostrogskiej) do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie, gdzie już w 2018 r. z inicjatywy prof. T. Astramowicz-Leyk utworzono kolekcję książek ukraińskich. Ponadto organizowano spotkania stażystów z pracownikami INP UWM oraz władzami dziekańskimi, a niektórych stażystów także z władzami rektorskimi. Dzięki tym stażom stworzono zespół badawczy, który prowadzi wspólne projekty badawcze, opracowuje publikacje, w tym z bazy Scopus oraz Web of Science, i monografie. Staże zaowocowały współpracą przy wydawaniu nowego czasopisma międzynarodowego „Copernicus Political and Legal Studies”, wydawanego przez Wydawnictwo Adam Marszałek i ukraińskie wydawnictwo Helvetica, a którego od momentu powstania T. Astramowicz-Leyk jest redaktorką naczelną.
Polsko-ukraińskie projekty badawcze
Współpraca podczas staży sprzyjała utworzeniu polsko-ukraińskiego zespołu badawczego, na czele którego z Politechniki Lwowskiej stała koordynatorka tej współpracy dyrektorka Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych prof. Yaryna Turchyn, a z polskiej –prof. T. Astramowicz-Leyk, która wspólnie z INHS Politechniki Lwowskiej zrealizowała dwa granty poświęcone mniejszościom narodowym, w tym grant Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa wyższego RP i Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy State policy on national minorities’ rights protection: experience of Ukraine and Poland (2018–2019; była kierownikiem tego grantu z polskiej strony).
Celem projektu był rozwój i wzmocnienie ukraińsko-polskiej współpracy naukowej w obszarze stosunków międzynarodowych, w szczególności zaś realizacja studium naukowego dotyczącego działalności mniejszości ukraińskiej we współczesnej Polsce (w województwie warmińsko-mazurskim, zachodniopomorskim i pomorskim) oraz mniejszości polskiej w Ukrainie (obwody: lwowski, żytomierski i winnicki).
W projekcie przeprowadzono wspólne polsko-ukraińskie badania naukowe, mające na celu zbadanie i analizę działalności mniejszości ukraińskiej w Polsce oraz mniejszości polskiej w Ukrainie. W ramach projektu przeprowadzono pogłębione badania empiryczne.
Większość badań zrealizowanych w obszarze badawczym mniejszości narodowych w Ukrainie i w Polsce odnosi się do kwestii historycznych i kulturowych, zaledwie kilka badań zostało poświęconych współczesnym aspektom tych zagadnień. Projekt był związany z promocją współpracy pomiędzy podmiotami z Polski i Ukrainy oraz umożliwił wymianę naukowych doświadczeń pomiędzy uniwersytetami będącymi partnerami projektu (UWM i UNPL). Poza tym zakładano, że przedsięwzięcie przyczyni się do przełamywania etnicznych i historycznych stereotypów oraz budowy platformy dalszej współpracy między środowiskami naukowymi Olsztyna i Lwowa. Jednym z efektów badań zainicjowanych przez prof. Astramowicz-Leyk było nawiązanie bezpośrednich relacji między przedstawicielami mniejszości ukraińskiej w województwie warmińsko-mazurskim i mniejszością polską w obwodzie lwowskim.
Drugi projekt badawczy został złożony do Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego pt. State policy on national minorities rights protection: experience of Visegrad Group countries (2019). Kierownikiem projektu była prof. Yaryna Turchyn z UNPL. Celem projektu było uzyskanie danych na temat sytuacji etnopolitycznej w państwach Grupy Wyszehradzkiej, warunków istnienia i specyfiki mniejszości narodowych oraz ich relacji z państwem, działań władz państwowych wobec mniejszości.
Partnerami projektu były: Uniwersytet Karola w Pradze (Czechy); Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Uniwersytet Panoński (Węgry).
Sprawdzony w dwóch poprzednich projektach i posiadający duży dorobek naukowy (publikacje, konferencje i seminaria naukowe, staże naukowe, program podwójnych dyplomów, mobilności ERASMUS+ oraz programy visiting professor) polsko-ukraiński zespół z UWM (reprezentowany przez prof. T. Astramowicz-Leyk ) i UNLP (reprezentowany przez 3 wykładowców: prof. Yarynę Turchyn, doc. Olhę Ivasechko, doc. Oleha Tsebenkę) aplikował o kolejny grant i otrzymał finansowanie, w wyniku czego obecnie realizowany jest wspólnie trzeci projekt: 12.10.2023 r. odbyło się online otwarcie nowej inicjatywy współpracy między UNPL a UWM. Temat projektu: Globalne odpowiedzialne przywództwo UE: zmiana klimatu, ochrona środowiska i pomoc humanitarna (EU_LEAD). Jest on realizowany w ramach modułu Erasmus+ Jean Monnet przy wsparciu finansowym Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Czas trwania projektu wynosi 36 miesięcy (do 11.10.2026 r.). Projekt jest realizowany w UNPL. Kierownikiem projektu jest prof. Y. Turchyn.
Celem projektu jest dostarczenie studentom kompleksowej wiedzy na temat UE jako globalnego odpowiedzialnego lidera poprzez pryzmat trzech kluczowych wymiarów jej działalności międzynarodowej: zapobieganie zmianom klimatycznym, ochrona środowiska, pomoc humanitarna i ochrona ludności w sytuacjach kryzysowych na całym świecie.
Ponadnarodowy wymiar projektu realizowany jest poprzez zapewnienie współpracy międzynarodowej za pomocą narzędzi dyplomacji naukowej, w szczególności: współpracę w prowadzeniu wydarzeń naukowych z zagranicznymi uczelniami – wieloletnimi efektywnymi partnerami: UNPL i UWM; zapraszanie zagranicznych prelegentów, ekspertów w dziedzinie globalnego przywództwa UE; angażowanie zagranicznej młodzieży w wydarzenia projektowe; udział znanych urzędników państwowych i zagranicznych naukowców w zespole projektowym.
Inne efekty współpracy z Ukrainą
W trakcie współpracy z UNPL zrealizowano 5 mobilności programu ERASMUS+. Z inicjatywy prof. T. Astramowicz-Leyk zostały podpisane w 2024 roku nowe umowy ERASMUS+ z UNPL i Akademią Ostrogską.
Od 2019 r. prof. Astramowicz-Leyk jest zapraszana jako visting professor w INHS UNPL. Uczestniczy w promowaniu studentów (jako drugi promotor) UNPL na kierunku stosunki międzynarodowe. Aktualnie ma wypromowanych 6 licencjatów i 12 magistrów. Z kolei prof. Y. Turchyn z jej inicjatywy od 2019 r. jest profesorem wizytującym na UWM. W warunkach trwającej wojny realizowała zajęcia w ramach visiting professor w Akademii Ostrogskiej (dwie edycje), prowadząc zajęcia (w języku polskim i ukraińskim) z przedmiotu międzynarodowe systemy ochrony praw człowieka. W obu tych ukraińskich uniwersytetach była pierwszym visiting professor w dziejach tych uczelni.
Wspólnie z prof. Y. Turchyn zainicjowała studia w ramach programu podwójnych dyplomów (na studiach magisterskich – 2 semestry, licencjackich – 3 semestry). Dotychczas tę formę studiów zakończyło 20 studentów. Był to jeden z efektów pierwszego stażu naukowego w 2016 r. w UNPL.
Program podwójnych dyplomów prof. Astramowicz-Leyk zainicjowała wspólnie z prof. Allą Atamanenko z Akademii Ostrogskiej (program funkcjonuje od 2022 r.). W roku akademickim 2023/2024 14 studentów z tych dwóch ukraińskich uczelni ukończyło studia licencjackie na UWM.
Podczas pandemii przez dwa miesiące osobiście, każdego dnia, opiekowała się studentkami, a po wybuchu pełnoskalowej wojny 24.02.2022 r. stale organizowała różne formy pomocy studentom z Ukrainy studiującym w INP UWM, w tym wielokrotnie pomoc materialną i rzeczową, pomoc w znalezieniu pracy, pomoc w organizacji zakwaterowania dla przybywających do Olsztyna członków rodzin studentów.
Nie tylko koordynowała program podwójnych dyplomów na kierunku politologia na UWM, lecz także organizowała praktyki studentów z Ukrainy z programu podwójnych dyplomów w samorządzie województwa, co studenci ocenili jako wartość dodaną do studiów. Ukraina jest w trakcie reform samorządowych i wiedza studentów o praktycznych aspektach funkcjonowania polskiego samorządu będzie przydatna w Ukrainie.
Wspólnie z partnerami ukraińskimi organizuje konferencje i seminaria oraz Polsko-Ukraińskie Fora Naukowe, które odbywają się na przemian nieparzyste w Olsztynie, parzyste we Lwowie. W Forach uczestniczą dyplomaci, w tym ambasadorzy Ukrainy w Polsce, konsulowie RP we Lwowie i ukraińscy konsulowie w Gdańsku, politycy, samorządowcy, nauczyciele akademiccy, doktoranci, studenci, dziennikarze (w tym dyrektor TVP Nauka), pracownicy kultury oraz przedstawiciele mniejszości polskiej we Lwowie i mniejszości ukraińskiej w Olsztynie i Elblągu. Dotychczas odbyło się 9 edycji tego cyklicznego już polsko-ukraińskiego wydarzenia naukowego. Dzięki formule online w ostatnich trzech latach Fora rozszerzyły się także na inne ośrodki naukowe z całej Ukrainy, a zwłaszcza z jej środkowej i wschodniej części – w 2022 r. 171 osób (uczestników ponad 200), a w 2023 r. 118 referentów, a uczestników 200. Natomiast w 2025 r. uczestniczyło 130 osób z 23 ośrodków akademickich z Ukrainy i z 20 z Polskich oraz 1 z Albanii. Łącznie w Forach uczestniczyło ponad 1400 osób.
Od pierwszego Polsko-Ukraińskiego Forum Naukowego w Olsztynie w 2015 r. odbywa się Okrągły Stół, zainicjowany przez prof. Astramowicz-Leyk z udziałem radnych Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego i przedstawicieli mniejszości ukraińskiej z województwa warmińsko-mazurskiego. W 2019 r. w V Forum uczestniczyli radni obwodu rówieńskiego, a w 2021 r. dołączyli radni Rady Obwodu Lwowskiego oraz liderzy mniejszości polskiej obwodu lwowskiego. Forum stało się więc płaszczyzną współpracy samorządowców i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. Okrągłe Stoły dotychczas poświęcone były tematyce reform samorządowych w Ukrainie, mniejszości narodowych w Polsce i Ukrainie, współpracy samorządowej między województwem warmińsko-mazurskim a obwodem rówieńskim i lwowskim, 70. i 75. rocznicy akcji „Wisła” – tak więc podejmowane są także trudne tematy. W 2017 r. Okrągły Stół był poświęcony 70. rocznicy akcji „Wisła”, odbył się koncert dla mniejszości ukraińskiej z regionu Warmii i Mazur (wystąpiły zespoły pieśni i tańca prowadzone przez Zespół Szkół z Ukraińskim Językiem Nauczania w Górowie Iławeckim, ale były też referaty na temat deportacji Polaków ze Lwowa).
Podczas II Forum we Lwowie (2016) prof. Astramowicz-Leyk uczestniczyła wraz z radnymi województwa w rozmowach z przewodniczącym Lwowskiej Obwodowej Administracji Państwowej na temat nawiązania współpracy. Rozmowy te przyczyniły się m.in. do uruchomienia w następnych latach połączenia lotniczego między Lwowem a portem lotniczym Olsztyn-Mazury.
Podczas III Forum w 2017 r. zorganizowała w ramach Okrągłego Stołu seminarium pt. Relacje polsko-ukraińskie – kontekst historyczny i współczesny – w 70 rocznicę Akcji „Wisła”, które odbyło się w Sali Kopernikowskiej Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie. Podczas seminarium wygłoszono 3 referaty. Zorganizowano też wystawę pt. Rozwiani przez obce wiatry, którą przygotowało Muzeum Historyczne Miasta Lwowa, a po zakończeniu seminarium odbył się koncert pt. 70 lat Akcji „Wisła”: Pamiętamy, zorganizowany przez Związek Ukraińców w Polsce. Dzięki tym elementom naukowy oraz społeczny wymiar Forum został rozszerzony o walor kulturalny i artystyczny.
W IV Forum pt. Współpraca transgraniczna a wspólna przestrzeń europejska: teoria, praktyka i nowe możliwości (Lwów, 7–8.06.2018) z inicjatywy prof. Astramowicz-Leyk uczestniczyli radni samorządu województwa warmińsko-mazurskiego. W Okrągłym Stole pt. Podsumowanie funkcjonowania pierwszego roku ruchu bezwizowego między Ukrainą a Unią Europejską: fakty, tendencje, zadania referaty na jej zaproszenie wygłosili: Konsul Generalny RP we Lwowie Rafał Wolski i Konsul Ukrainy w Gdańsku Lev Zakharchyshyn.
W V Forum pt. Uwarunkowania sąsiedztwa RP i Ukrainy: przezwyciężanie trudności we wzajemnych relacjach (Olsztyn, 23–24.05.2019) na zaproszenie głównej organizatorki, oprócz 6 radnych samorządu województwa warmińsko-mazurskiego z przewodniczącą sejmiku Bernadetą Hordejuk na czele, uczestniczyli deputowani Rady Obwodu Rówieńskiego (Ukraina), który jest regionem partnerskim województwa warmińsko-mazurskiego, oraz Konsul Generalny RP we Lwowie Rafał Wolski i Konsul Ukrainy w Gdańsku Lev Zakharchyshyn.
Szósta edycja Forum odbyła się w dniach 27–28.05.2021 r. online, a jej temat przewodni brzmiał: Wschodnia polityka Unii Europejskiej: osiągnięcia, wyzwania i perspektywy. Forum odbyło się w ramach realizacji projektu ERASMUS+ Jean Monnet Module: Inicjatywa Unii Europejskiej Partnerstwo Wschodnie: możliwości dla Ukrainy. Regionalny wymiar Partnerstwa Wschodniego był tematem przewodnim Okrągłego Stołu, zorganizowanego przez prof. T. Astramowicz-Leyk. W pierwszej jego części wystąpili samorządowcy z województwa warmińsko-mazurskiego i obwodu lwowskiego. Z kolei na temat wspólnych projektów samorządu wojewódzkiego i obwodu rówieńskiego referowali dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie i dyrektorka Departamentu Współpracy Międzynarodowej Rówieńskiej Obwodowej Administracji Państwowej[5].
Polska i Ukraina we współczesnej Europie – dialog międzykulturowy – rola mniejszości narodowych – wyzwania i zagrożenia to tytuł VII Forum w 2022 r. Odbyło się ono online w warunkach trwającej w Ukrainie pełnoskalowej wojny. Temat pierwszej części Okrągłego Stołu brzmiał: Z przeszłości w przyszłość – w 75. rocznicę Akcji „Wisła”. W drugiej części pt. Współpraca społeczeństw polskiego i ukraińskiego na poziomie samorządów regionalnych i mniejszości narodowych uczestniczyli samorządowcy, w tym radni województwa warmińsko-mazurskiego i Rady Obwodu Lwowskiego, biskup eparchii olsztyńsko-gdańskiej Kościoła greckokatolickiego dr Arkadiusz Trochanowski oraz przedstawiciele mniejszości polskiej we Lwowie i mniejszości ukraińskiej w Olsztynie. Utwory w języku ukraińskim zaśpiewała potomkini przymusowych przesiedleńców w ramach akcji „Wisła”, Amelia Kuształa z Dobrego Miasta. W tej edycji Forum, mimo wojny w Ukrainie, aktywnie uczestniczyło 171 osób (uczestników ogółem ponad 200). Referenci reprezentowali 59 ośrodków akademickich z Polski i Ukrainy.
VIII Polsko-Ukraińskie Forum Naukowe pt. Nowy ład w Europie i Unii Europejskiej: przesłanki – kierunki – priorytety odbyło się online w dniach 18–19.05.2023 r. (118 referentów i 200 uczestników).
IX edycja P-UFN odbyła się pt. „Odpowiedzialne globalne przywództwo Unii Europejskiej: wyzwania i możliwości”. Wydarzenie zostało zorganizowane wspólnie przez Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska w ramach modułu Erasmus+ Jean Monnet EU_LEAD. IX Forum odbyło się pod patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Rzeczypospolitej Polskiej, Ambasady Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego Marcina Kuchcińskiego, J.M. Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Jerzego A. Przyborowskiego oraz przy szerokim wsparciu mediów, w tym: „Gazety Olsztyńskiej”, Polskiego Radia Olsztyn, TVP3 Olsztyn oraz „Wiadomości Uniwersyteckich” UWM.
W uroczystości otwarcia wzięli udział Prorektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej UWM prof. Jakub Sawicki, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar, Wiceminister Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP Profesor Andrzej Szeptycki, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Joanna Ostrouch-Kamińska, Dyrektor Instytutu Nauk Humanistyczno-Społecznych UN Politechnika Lwowska doc. Zoryana Kuncz, Dyrektor Instytutu Nauk Politycznych UWM prof. Arkadiusz Żukowski, Honorowy Przewodniczący Olsztyńskiego Oddziału Związku Ukraińców w Polsce Stefan Migus, lider polskiej mniejszości narodowej we Lwowie, dziennikarz „Kuriera Galicyjskiego” Artur Żak oraz koordynatorka współpracy UNPL z UWM Yaryna Turchyn – Profesor Honorowa UWM, Kierownik Projektu EU_LEAD i dr hab. Teresa Astramowicz-Leyk, prof. UWM – koordynatorka współpracy UWM z UNPL, Przewodnicząca Komitetu Naukowego IX P-UFN, Profesor Honorowa UN Politechnika Lwowska, członkini Rady Nadzorczej UN Politechnika Lwowska, Radna Województwa Warmińsko-Mazurskiego.
Podczas pierwszego dnia wydarzenia naukowego tytuł „Przyjaciela Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie” z rąk Dziekan Wydziału Nauk Społecznych odebrał Senator Rzeczypospolitej Polskiej (Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego w latach 2014-2023) dr Gustaw Marek Brzezin – za znaczący wkład w rozwój uniwersytetu, w tym za wieloletnie wsparcie polsko-ukraińskich forów naukowych i innych form współpracy między społecznościami akademickimi UWM i UNPL.
Odbyła się również dyskusja okrągłego stołu na temat „Społeczeństwo Polski i Ukrainy w obliczu wojny”, podczas której znani badacze przedstawili swoje ustalenia naukowe na temat zagrożeń i konsekwencji wojny rosyjsko-ukraińskiej w różnych sferach społecznych, a mianowicie: doc. Jewhen Mahda (Kijowski Instytut Politechniczny im. Igora Sikorskiego) – „Wielka wojna jako wyzwanie dla współpracy Polski i Ukrainy: wyzwania i decyzje”, Wacław Radziwinowicz (korespondent „Gazety Wyborczej” w Moskwie 1997-2015) – „Rosyjskie społeczeństwo wobec agresji Rosji w Ukrainie”; Prof. dr hab. Iryna Matiash (Studium Europy Wschodniej, Uniwersytet Warszawski, Ambasador Honorowa Ukrainy) – „Dyplomacja naukowa jako kierunek dyplomacji publicznej. Nowe wyzwania w czasie wojny rosji przeciwko Ukrainy”.
Drugi dzień forum odbył się w formacie pięciu sekcji tematycznych: „Przyszłość Ukrainy i Europy: odbudowa, pomoc humanitarna, integracja europejska”, „Prawa człowieka i demokracja w działaniach UE”, „Bezpieczeństwo Europy i świata: nowe role UE i jej sojuszników”, „Dyplomacja, technologia i społeczeństwo: nowe przejawy kryzysów międzynarodowych”, „Partnerstwo, społeczeństwo i zmiany klimatu: Polska, Ukraina i Unia Europejska wobec nowych wyzwań”.
Forum jest ważną platformą polsko-ukraińskiej współpracy naukowej. Na wyróżnienie zasługuje także włączanie do Forum (ale także do innych konferencji tematycznie związanych z ochroną mniejszości narodowych) liderów mniejszości ukraińskiej w Polsce i polskiej w Ukrainie.
Prof. T. Astramowicz-Leyk była kilkakrotnie zaproszoną ekspertką i uczestniczyła w akredytacji studiów licencjackich, magisterskich i doktorskich prowadzonych przez INHS UNPL.
Z jej inicjatywy Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie oraz Biblioteka Naukowa im. Vasyla Stefanyka we Lwowie nawiązały bezpośrednią współpracę, czego przejawem są nie tylko zbiory, lecz także wystawy artystów. Również z jej inicjatywy w 2018 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Olsztynie zorganizowano kolekcję książek ukraińskich. Powyższe działania mają duże znaczenie dla oceny działalności INP UWM, gdyż zostały potwierdzone w ewaluacji kierunku politologia w tzw. III kryterium.
Pełnoskalowa wojna Rosji w Ukrainie nie zmniejszyła intensywności dotychczasowej współpracy naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej. Nadal trwał program podwójnych dyplomów na studiach licencjackich i magisterskich na UWM, mobilności ERASMUS+, visiting professor na UWM, Politechnice Lwowskiej i Akademii Ostrogskiej, odbywają się Polsko-Ukraińskie Fora Naukowe (w formule online), staże naukowe, pobyty studyjne, webinaria [udział w X Kongresie Azjatyckim – Visions, Identities, Communities (Toruń, 17–19.05.2023) – panel zorganizowany przez prof. Astramowicz-Leyk: Mniejszości narodowe, migranci i uchodźcy w państwach członkowskich Unii Europejskiej – aktualne problemy i wyzwania, który powstał jako rezultat badań podczas stażu naukowego w Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium; udział w webinarium podczas I Międzynarodowego Kongresu Afrykanistycznego (21–23.02.2024) w Toruniu. Zorganizowała i poprowadziła polsko-ukraińskie webinaria w dniu 15.03.2024 r. pt. Afryka i jej problemy w doświadczeniach europejskich (wybrane przykłady)] oraz w dniu 4.04.2025 r. pt. Geopolityczne dylematy Afryki w XXI wieku w dn. . Uczestniczyli w nim wykładowcy Katedry Nauk o Polityce i Nauk o Bezpieczeństwie WNS UWM oraz Katedry Politologii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska, a także studenci i absolwenci Politechniki Lwowskiej, a także seminaria [udział w międzynarodowym seminarium naukowym pt. How can we talk about war? (Toruń, 22.05.2024), gdzie wygłoszono referat pt. Wojna w Ukrainie a pomoc humanitarna – studium przypadków. Referat był podstawą przygotowanego artykułu pt. Wojna w Ukrainie a pomoc humanitarna – na przykładzie Oddziału Okręgowego PCK w województwie warmińsko-mazurskim.
Pomoc Ukraińcom w poznawaniu funkcjonowania państwa i społeczeństwa europejskiego poprzez prowadzoną współpracę naukową sprawdziła się także w trudnych warunkach wojennych.
Za wkład w rozwój polsko-ukraińskiej współpracy naukowej władze Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska nadały prof. Astramowicz-Leyk tytuł profesor honorowej tej uczelni. Wręczenie miało miejsce 25.10.2021 r. Była pierwszą kobietą z tym tytułem na UNPL.
Za realny wkład we współpracę naukową i pomoc humanitarną Ukrainie i UNPL została zaproszona do składu Rady Nadzorczej (Nahladowa Rada) UN Politechnika Lwowska – na wniosek Senatu UNPL zatwierdziło Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy (decyzja z dn. 5.11.2024 r.). Wśród 10 członków Rady prof. T. Astramowicz-Leyk jest jedyną osobą z zagranicy i jedyną przedstawicielką kadry naukowej.
Staże naukowe:
1. Staż naukowy w Instytucie Studiów Politycznych PAN w Warszawie (1.10.1993–26.02.1994). Opiekun naukowy: prof. dr hab. Andrzej Paczkowski. Podczas stażu prowadzono badania m.in. w Bibliotece Narodowej (roczniki „Gazety Grudziądzkiej” z lat międzywojennych); Bibliotece Sejmowej – stenogramy z Reichstagu; w Archiwum Akt Nowych w Warszawie; uczęszczano na seminaria u prof. Andrzeja Ajnenkiela, prof. Jerzego Jedlickiego, prof. Krystyny Kersten.
2. Staż naukowy na Uniwersytecie Narodowym Politechnika Lwowska (21.08–9.09.2016). Opiekunem naukowym była prof. Yaryna Turchyn.
3. Trzymiesięczny staż naukowy na Uniwersytecie Narodowym im. Ivana Franki we Lwowie (17.06.–17.09.2019). Opiekun naukowy prof. Anatolij Romaniuk.
4. Staż naukowo-dydaktyczny (30.08–19.09.2021) w Instytucie Nauk Humanistyczno-Społecznych (Katedra Politologii i Stosunków Międzynarodowych) Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (Ukraina). Opiekun naukowy – prof. Yaryna Turchyn.
5. Staż naukowy (1.09.–29.11.2022) na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium – 48. miejsce na liście szanghajskiej – Geschwister-Scholl-Institut für Politikwissenschaft an der Sozialwissenschaftlichen Fakultät. Temat badawczy stażu: Najlepsze praktyki władz państwowych (federalnych i landu), samorządowych i społeczeństwa obywatelskiego w rozwiązywaniu problemów uchodźców w Unii Europejskiej (na przykładzie niemieckim). Opiekun stażu – politolog, ekspert instytucji UE i Banku Światowego, dziekan Wydziału Nauk Społecznych LMU prof. Klaus H. Goetz.
Przynależność do organizacji naukowych
1. Wiceprezeska oddziału olsztyńskiego Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych (PTNP) (od 2001 do września 2010).
2. Prezeska oddziału olsztyńskiego PTNP (2010–2013; 2013–2016; 2016–2019).
3. Sekretarz Zarządu Głównego PTNP (2010–2013; 2013–2016; 2018–2019).
4. Członkini Zarządu Głównego PTNP (2016–2018).
5. Członkini Towarzystwa Naukowego im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie (od 2012 do chwili obecnej).
6. Członkini International Political Science Association (IPSA) (2016–2018).
7. Przewodnicząca Komisji Rewizyjnej PTNP (krajowej) (10.10.2019 – 22.10.2022).
Posiadane odznaczenia i nagrody:
1. Medal Komisji Edukacji Narodowej przyznany przez Ministra Oświaty (18.07.2012).
2. Nagroda Rektora UWM II stopnia w dziedzinie naukowej (2014).
2. Nagroda Rektora UWM I stopnia w dziedzinie naukowej (1.12.2015).
4. Złoty Laur UWM (25.04.2017).
5. Nagroda Indywidualna Rektora UWM II stopnia w dziedzinie organizacyjnej (1.12.2017).
6. Nagroda Indywidualna Rektora UWM II stopnia w dziedzinie organizacyjnej (1.12.2019).
7. Nagroda Indywidualna Rektora UWM II stopnia w dziedzinie organizacyjnej (1.12.2021).
8. Tytuł Honorowej Profesor Uniwersytetu Narodowego Politechnika Lwowska (25.10.2021).
9. Nagroda Indywidualna Rektora UWM II stopnia w dziedzinie organizacyjnej (1.12.2022).
10. Nagroda Indywidualna Rektora UWM III stopnia w dziedzinie organizacyjnej (1.12.2023).
11. Nagroda honorowa Rady Obwodu Rówieńskiego (Ukraina) z dnia 18.09.2023 r. (Nr 121) „Za ważny wkład w umacnianie polsko-ukraińskich stosunków przyjacielskich, pomoc wolontariacką narodowi ukraińskiemu oraz znaczny wkład w rozwój społeczno-ekonomicznego potencjału Rówieńszczyzny”, wręczona 3.10.2023 r. przez przewodniczącego Rady Obwodu Rówieńskiego Andrija Karausza.
12. Srebrny Krzyż Zasługi z dn. 26.09.2024 r. nadany przez Prezydenta RP.
Teresa Astramowicz-Leyk 